KHÁM PHÁ NĂNG LỰC VÀ KHUYNH HƯỚNG TƯ DUY PHẢN BIỆN THEO NHẬN THỨC CỦA SINH VIÊN ĐẠI HỌC TRONG BỐI CẢNH HỌC NGÔN NGỮ CÓ SỰ HỖ TRỢ CỦA TRÍ TUỆ NHÂN TẠO (AI)
Nguyễn Trần Minh Huy, Lê Hoàng Phúc
Sinh viên Khóa K63 – K63F Kinh tế đối ngoại
Phân hiệu Trường Đại học Ngoại thương tại TP Hồ Chí Minh, Việt Nam
Nguyễn Đình Trung Hiếu
Sinh viên Khóa K63 – K63CLC7 Kinh tế đối ngoại
Phân hiệu Trường Đại học Ngoại thương tại TP Hồ Chí Minh, Việt Nam
Lê Thanh Hà
Giảng viên Bộ môn Ngoại Ngữ
Phân hiệu Trường Đại học Ngoại thương tại TP Hồ Chí Minh, Việt Nam
Tóm tắt
Nghiên cứu này khám phá nhận thức của sinh viên đại học tại Thành phố Hồ Chí Minh về năng lực và khuynh hướng tư duy phản biện (TDPB) trong bối cảnh học ngôn ngữ có sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI). Thông qua phương pháp hỗn hợp hai bước tuần tự, nghiên cứu thực hiện khảo sát 185 sinh viên khối ngành kinh tế và phỏng vấn sâu sáu cá nhân dựa trên khung lý thuyết của Facione. Kết quả định lượng chỉ ra mối tương quan thuận mạnh mẽ giữa kỹ năng và khuynh hướng TDPB (r=0.86). Đáng chú ý, tần suất yêu cầu AI giải thích là yếu tố dự báo quan trọng cho sự phát triển TDPB, trong khi tổng tần suất sử dụng AI nói chung không có ý nghĩa thống kê. Dữ liệu định tính cho thấy sinh viên chủ động sử dụng AI như một “cộng sự trong đối thoại Socratic” để học tập có hướng dẫn thay vì chỉ thụ động tiếp nhận thông tin. Các kỹ thuật như kiểm chứng nguồn chéo và tự nghiên cứu độc lập được áp dụng nhằm duy trì sự tự chủ trí tuệ và giảm thiểu rủi ro thụ động nhận thức. Nghiên cứu kết luận rằng chất lượng tương tác và chiều sâu trong việc đặt câu hỏi đóng vai trò quyết định đến hiệu quả phát triển TDPB hơn là tần suất sử dụng công nghệ. Đồng thời, kỹ năng TDPB có xu hướng cải thiện theo năm học nhờ sự trưởng thành trong học thuật và tích lũy kinh nghiệm xử lý các nhiệm vụ phức tạp.
Từ khoá: tư duy phản biện, học ngôn ngữ, AI, Facione framework, Việt Nam
EXPLORING UNIVERSITY STUDENT’S PERCEIVED CRITICAL THINKING COMPETENCE AND DISPOSITION IN AI-ENGAGED LANGUAGE LEARNING
Abstract
This study explores university students’ perceptions of critical thinking (CT) competence and dispositions in AI-engaged language learning in Ho Chi Minh City. Using a sequential mixed-methods approach, the research surveyed 185 business students and conducted semi-structured interviews with six participants based on the Facione framework. Quantitative results reveal a strong positive correlation between CT skills and dispositions (r = 0.86). Notably, the frequency of seeking AI explanations serves as a significant predictor for CT development, whereas general AI usage frequency lacks statistical significance. Qualitative findings indicate that students proactively employ AI as a “Socratic partner” for guided learning rather than passive answer-seeking. Strategies such as cross-source verification and independent research are utilized to maintain intellectual autonomy and mitigate cognitive passivity. The study concludes that the quality of interaction and depth of inquiry are more vital for CT growth than the mere quantity of technology use. Additionally, academic seniority significantly predicts higher CT skills through progressive exposure to complex academic tasks.
Keywords: critical thinking, language learning, AI, Facione framework, Vietnam