RÀO CẢN TỪ QUY TẮC XUẤT XỨ VÀ HIỆU QUẢ HẤP THỤ ƯU ĐÃI EVFTA TRONG XUẤT KHẨU NÔNG SẢN VIỆT NAM: GỢI Ý CHÍNH SÁCH CHO DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ
Lê Huy Đức Anh[1]
Sinh viên K64 – Kinh tế đối ngoại – Viện Kinh tế và Kinh doanh quốc tế
Trường Đại học Ngoại thương, Hà Nội, Việt Nam
Phạm Quang Huy, Nguyễn Hoàng Lan
Sinh viên K62 Kinh tế đối ngoại – Viện Kinh tế và Kinh doanh quốc tế
Trường Đại học Ngoại thương, Hà Nội, Việt Nam
Phạm Thị Huyền Trang
Giảng viên Viện Kinh tế và Kinh doanh quốc tế
Trường Đại học Ngoại thương, Hà Nội, Việt Nam
Tóm tắt
Hiệp định Thương mại Tự do EVFTA chính thức được ký kết ngày 30 tháng 6 năm 2019, mở ra cho nhiều ngành xuất khẩu của nước ta, không chỉ ngành nông sản cơ hội lớn với thị trường EU đầy tiềm năng với nhiều lợi thế so sánh. Mặc dù hiệp định thương mại tự do “thế hệ mới” này đem lại ưu đãi thuế quan lớn, tỷ lệ tận dụng EVFTA của mặt hàng nông sản Việt Nam vẫn ở mức khá thấp. Dựa trên bộ dữ liệu bảng gồm các mặt hàng nông sản xuất khẩu chủ lực của Việt Nam ở cấp độ dòng hàng HS 6 chữ số trong 4 năm từ 2021 – 2024, nghiên cứu áp dụng mô hình hồi quy dữ liệu bảng kết hợp kỹ thuật ước lượng PCSE và một phần phân tích tình huống tại doanh nghiệp. Kết quả nghiên cứu cho thấy mức độ khắt khe của bộ quy tắc chứng minh xuất xứ hàng hóa đã làm suy giảm đáng kể biên độ ưu đãi từ EVFTA, áp lực từ những rào cản phi thuế quan cũng gây áp lực lớn, khiến khối doanh nghiệp xuất khẩu phải lựa chọn chiến lược tránh rủi ro pháp lý và từ bỏ ưu đãi. Từ thực trạng đó, nghiên cứu đề xuất hàm ý chính sách tập trung tháo gỡ điểm nghẽn truy xuất nguồn gốc và tái cấu trúc chuỗi giá trị nhằm hỗ trợ trực tiếp khối doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong việc đẩy mạnh xuất khẩu nông sản nước ta vào thị trường EU giai đoạn tiếp theo.
Từ khóa: EVFTA, xuất khẩu, nông sản, quy tắc xuất xứ, Việt Nam
RULES OF ORIGIN RESTRICTIVENESS AND EVFTA PREFERENCE UTILIZATION FOR VIETNAM’S AGRICULTURAL EXPORTS: POLICY IMPLICATIONS FOR SMEs
Abstract
The EU – Vietnam Free Trade Agreement (EVFTA), officially signed on June 30, 2019, has opened up tremendous opportunities for various export sectors of Vietnam, particularly agriculture, to penetrate the highly potential EU market with numerous comparative advantages. However, despite the substantial tariff preferences offered by this “new-generation” free trade agreement, the EVFTA utilization rate for Vietnamese agricultural products remains disproportionately low. Utilizing a panel dataset of Vietnam’s major agricultural exports at the HS 6-digit level over the four-year period from 2021 to 2024, this study applies a panel data regression model coupled with the Panel-Corrected Standard Errors (PCSE) estimation technique, complemented by firm-level case study analyses. The empirical findings reveal that the strictness of the rules of origin has significantly eroded the preference margins granted by the EVFTA. Furthermore, the overlapping burden from non-tariff measures (NTMs) exerts immense pressure, forcing export enterprises to adopt a legal risk-aversion strategy and consequently abandon the tariff preferences. Based on these realities, the study proposes policy implications focused on untangling traceability bottlenecks and restructuring the value chain. These measures aim to provide direct support to enterprises, particularly small and medium-sized enterprises (SMEs), in accelerating Vietnam’s agricultural exports to the EU market in the forthcoming period.
Keywords: EVFTA, exports, agricultural products, rules of origin, Vietnam
[1] Tác giả liên hệ, Email: k64.2511110022@ftu.edu.vn