ẢNH HƯỞNG CỦA VIỆC SỬ DỤNG CHUNG KIỂM TOÁN VIÊN ĐẾN KHẢ NĂNG SO SÁNH THÔNG TIN KẾ TOÁN: BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM TẠI VIỆT NAM
Nguyễn Lê Phương Thùy, Lê Hoàng Phụng Tiên, Phan Thị Hồng Ngân,
Nguyễn Thị Ngọc Linh
Sinh viên K62C Kế toán – Kiểm toán – Khoa Quản trị Kinh doanh và Tài chính Kế toán
Trường Đại học Ngoại thương Phân hiệu tại TP. Hồ Chí Minh, Việt Nam
Nguyễn Ngọc Thụy Vy
Giảng viên Khoa Quản trị Kinh doanh và Tài chính Kế toán
Trường Đại học Ngoại thương Phân hiệu tại TP. Hồ Chí Minh, Việt Nam
Tóm tắt
Nghiên cứu này xem xét tác động của việc sử dụng chung kiểm toán viên đến khả năng so sánh thông tin kế toán tại Việt Nam. Động cơ nghiên cứu xuất phát từ các bằng chứng chưa nhất quán trong tài liệu hiện hữu về vai trò của kiểm toán viên dùng chung đối với khả năng so sánh kế toán, cũng như sự thiếu hụt các nghiên cứu trong bối cảnh thị trường mới nổi, nơi các kết quả báo cáo tài chính phụ thuộc nhiều vào xét đoán nghề nghiệp. Việt Nam là bối cảnh nghiên cứu phù hợp nhờ hệ thống kế toán mang tính tuân thủ quy tắc, chất lượng thể chế đang hoàn thiện và lộ trình chuyển đổi sang Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế. Phân tích thực nghiệm được thực hiện theo thiết kế nghiên cứu cặp doanh nghiệp, với mẫu gồm các doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh và Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội trong giai đoạn 2010 – 2024. Khả năng so sánh thông tin kế toán được đo lường dựa trên mức độ tương đồng trong mối quan hệ giữa lợi nhuận kế toán và tỷ suất sinh lợi cổ phiếu, trong khi việc sử dụng chung kiểm toán viên được xác định ở cả cấp độ công ty kiểm toán và kiểm toán viên ký báo cáo. Các mô hình hồi quy với hiệu ứng cố định đa chiều được sử dụng để kiểm soát dị biệt không quan sát được giữa các cặp doanh nghiệp và theo thời gian. Kết quả cho thấy các cặp doanh nghiệp được kiểm toán bởi cùng một công ty kiểm toán có mức độ so sánh thông tin kế toán cao hơn một cách có ý nghĩa thống kê, trong khi việc sử dụng chung cùng một kiểm toán viên ký báo cáo không tạo ra tác động có ý nghĩa. Kết quả bất đối xứng này hàm ý rằng các cơ chế tiêu chuẩn hóa ở cấp độ công ty kiểm toán đóng vai trò quan trọng hơn so với sự tham gia của từng kiểm toán viên riêng lẻ trong việc định hình khả năng so sánh thông tin báo cáo tài chính tại Việt Nam.
Từ khoá: Khả năng so sánh kế toán; Kiểm toán viên dùng chung; Ảnh hưởng của công ty kiểm toán; Thị trường mới nổi; Việt Nam
THE IMPACT OF SHARED AUDITORS ON ACCOUNTING COMPARABILITY: EVIDENCE FROM VIETNAM
Abstract
This study examines the effect of shared auditors on accounting comparability in Vietnam. The motivation for this research stems from mixed evidence in the existing literature regarding whether shared auditors consistently enhance accounting comparability, as well as the limited understanding of this relationship in emerging markets where financial reporting outcomes rely heavily on auditor judgment. Vietnam provides a particularly relevant setting due to its predominantly rule-based accounting system, evolving institutional quality, and ongoing transition toward International Financial Reporting Standards. The empirical analysis is conducted using a firm-pair research design and a sample of non-financial firms listed on the Ho Chi Minh City Stock Exchange and the Hanoi Stock Exchange over the period 2010 – 2024. Accounting comparability is measured based on the similarity of firms’ earnings – return relations following the accounting-function approach, while shared auditors are identified at both the audit firm level and the signing audit partner level. High-dimensional fixed effects regressions are employed to control for unobserved heterogeneity across firm pairs and over time. The results indicate that firm pairs audited by the same audit firm exhibit significantly higher accounting comparability, whereas sharing the same signing audit partner does not have a statistically significant effect. This asymmetric finding suggests that audit firm – level standardization, rather than individual auditor involvement, plays a more important role in shaping comparable financial reporting outcomes in the Vietnamese context.
Keywords: Accounting comparability; Shared auditors; Audit firm effect; Emerging markets; Vietnam