PHÂN TÍCH CHÍNH SÁCH THUẾ VÀ ƯU ĐÃI THUẾ ĐỐI VỚI ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI VÀO CÁC NGÀNH CÔNG NGHỆ CAO VÀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG TẠI VIỆT NAM
Lê Nguyên Đức Long[1], Đỗ Thế Quang, Cún Gia Bảo, Hoàng Trung Kiên
Sinh viên K61 CLC Kinh tế đối ngoại – Viện Kinh tế và Kinh doanh quốc tế Trường Đại học Ngoại thương, Hà Nội, Việt Nam
Nguyễn Thu Hằng
Giảng viên Viện Kinh tế và Kinh doanh quốc tế
Trường Đại học Ngoại thương, Hà Nội, Việt Nam
Tóm tắt
Việt Nam đang tích cực tái định vị mình như một trung tâm thu hút dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) chất lượng cao vào các lĩnh vực công nghệ cao và phát triển bền vững, với các ưu đãi thuế có mục tiêu được xem là công cụ chính sách trung tâm. Trong bối cảnh dòng vốn toàn cầu biến động, các cam kết khí hậu ngày càng được siết chặt, và các cải cách thuế quốc tế đang được triển khai, báo cáo này đánh giá mức độ hiệu quả của khung chính sách ưu đãi thuế hiện hành tại Việt Nam. Thông qua phương pháp phân tích định tính và các nghiên cứu tình huống minh họa — bao gồm Samsung, Vestas và Lego — báo cáo xem xét tác động của các biện pháp miễn thuế thu nhập doanh nghiệp, miễn thuế nhập khẩu và ưu đãi thuế R&D đối với dòng vốn FDI, tạo việc làm, và nâng cấp công nghệ. Mặc dù các chính sách ưu đãi hiện tại đã giúp Việt Nam thu hút được nhiều khoản đầu tư xanh quy mô lớn, các điểm yếu về mặt cấu trúc — như tiêu chí đánh giá hiệu quả chưa phù hợp, hệ thống giám sát lỏng lẻo và thiếu cơ chế thu hồi ưu đãi khi không đạt mục tiêu — đang cản trở khả năng phát huy đầy đủ tiềm năng của các chính sách này. Báo cáo kết luận rằng cần có sự chuyển dịch sang mô hình ưu đãi dựa trên kết quả, tăng cường phối hợp liên ngành, và xây dựng chiến lược đầu tư gắn với tiêu chí ESG. Những cải cách này là cần thiết nhằm bảo đảm các ưu đãi tài khóa phù hợp với tầm nhìn phát triển dài hạn của Việt Nam, bao gồm cả các cam kết theo Nghị quyết 68-NQ/TW và Thỏa thuận Paris.
Từ khóa: ưu đãi thuế, đầu tư trực tiếp nước ngoài, Việt Nam, công nghệ cao, phát triển bền vững
ANALYSIS OF TAX AND TAX INCENTIVES FOR FOREIGN INVESTMENT IN HIGH-TECH AND SUSTAINABLE SECTORS IN VIETNAM
Abstract
Vietnam is actively repositioning itself as a hub for high-quality foreign direct investment (FDI) in high-tech and sustainable sectors, using targeted tax incentives as a central policy tool. Against a backdrop of shifting global investment patterns, climate commitments, and international tax reforms, this report evaluates the effectiveness of Vietnam’s current tax incentive framework. Through qualitative analysis and illustrative case studies—including Samsung, Vestas, and Lego—the study assesses how corporate income tax exemptions, import duty waivers, and R&D credits have influenced FDI flows, employment, and technological upgrading. While Vietnam’s incentive policies have attracted substantial greenfield investments, structural weaknesses such as misaligned performance criteria, weak monitoring systems, and absence of mechanisms of clawback hinder their full potential. The report concludes by proposing a shift toward performance-based incentives, enhanced inter-agency coordination, and ESG-aligned investment strategies. These reforms are necessary to align fiscal incentives with Vietnam’s long-term development vision, including its commitments under Resolution 68-NQ/TW and the Paris Agreement.
Keywords: tax incentives, foreign direct investment, Vietnam, high-tech, sustainability
[1] Tác giả liên hệ. Email: k61.2211150624@ftu.edu.vn