KHUYẾN NGHỊ VỀ CHÍNH SÁCH CHO VIỆC TUÂN THỦ QUY ĐỊNH SPS TRONG XUẤT KHẨU TÔM CỦA TRUNG QUỐC VÀ BÀI HỌC ĐỐI VỚI VIỆT NAM
Trần Lê Anh Dũng, Nguyễn Duy Minh, Đinh Hải Nam, Kim Gia Khánh, Nguyễn Thế Hưng, Nguyễn Đức Hiếu
Sinh viên K62 CLC Kinh tế đối ngoại – Viện Kinh tế & Kinh doanh quốc tế
Trường Đại học Ngoại thương, Hà Nội, Việt Nam
Vũ Huyền Phương
Giảng viên Viện Kinh tế & Kinh doanh quốc tế
Trường Đại học Ngoại thương, Hà Nội, Việt Nam
Tóm tắt
Các cải cách về biện pháp kiểm dịch động thực vật (SPS) của Trung Quốc trong xuất khẩu tôm mang lại nhiều bài học có thể chuyển giao cho Việt Nam. Nghiên cứu này trước hết phân tích cách Trung Quốc điều chỉnh tuân thủ các chuẩn mực an toàn thực phẩm quốc tế, rồi khảo sát những khoảng trống SPS chủ yếu của Việt Nam—thể hiện qua các cảnh báo gần đây của EU—đồng thời đặt cả hai nước trong bối cảnh thương mại thủy sản toàn cầu. Trên cơ sở đó, bài nghiên cứu cho thấy nghĩa vụ của Hiệp định SPS thuộc WTO và nhu cầu từ các thị trường song phương cùng định hình hệ thống kiểm soát trong nước; sau đó xây dựng khung so sánh nhằm xác định biện pháp nào Việt Nam nên tiếp nhận, điều chỉnh hoặc tránh. Dựa vào đó, các khuyến nghị then chốt gồm: thành lập cơ quan an toàn thủy sản thống nhất, đồng tài trợ các phòng thử nghiệm đạt chuẩn ISO 17025, số hóa truy xuất nguồn gốc cho hộ nuôi nhỏ, mở rộng mô hình đào tạo nông hộ theo cụm và tăng cường tham gia các diễn đàn SPS quốc tế. Tổng hợp lại, phát hiện nghiên cứu đóng góp cho cuộc tranh luận rộng hơn về cách các quốc gia thu nhập trung bình đáp ứng ngưỡng SPS ngày càng cao. Cuối cùng, dựa trên thành quả được ghi nhận của Trung Quốc và các chuẩn mực từ những nước đồng cấp, bài viết lập luận rằng một mô hình lai được hiệu chỉnh hợp lý sẽ giảm tỷ lệ lô hàng bị từ chối, duy trì quyền tiếp cận thị trường giá trị cao và xây dựng ngành tôm Việt Nam bền vững, linh hoạt hơn.
Từ khóa: Vệ sinh an toàn thực phẩm (SPS), xuất khẩu tôm, Việt Nam
POLICY RECOMMENDATIONS FOR CHINA’S SPS COMPLIANCE IN SHRIMP EXPORTS AND IMPLICATIONS FOR VIETNAM
Abstract
China’s sanitary and phytosanitary (SPS) reforms in shrimp exports, therefore, offer transferable lessons for Vietnam. This study first analyses China’s alignment with international food-safety standards and then diagnoses Vietnam’s main SPS gaps—evident in recent EU border alerts—while situating both countries within global seafood trade. Building on this foundation, it shows how WTO-SPS obligations and bilateral market demands together mould national controls, after which it constructs a comparative framework to identify which measures Vietnam can adopt, adapt, or avoid. On that basis, recommended actions include establishing a single seafood-safety authority, co-funding ISO 17025 laboratories, digitizing traceability for smallholders, expanding cluster-based farmer training, and stepping up participation in international SPS forums. Taken collectively, the findings contribute to the wider debate on how middle-income exporters can satisfy rising SPS thresholds. Ultimately, grounded in China’s documented gains and peer-country benchmarks, the paper argues that a calibrated hybrid model would cut rejection rates, secure access to high-value markets and foster a more resilient, sustainable shrimp sector in Vietnam.
Keywords: Sanitary and Phytosanitary (SPS), shrimp export, Vietnam