VAI TRÒ CỦA GIỚI TÍNH TRONG VIỆC TIẾP NHẬN XE ĐIỆN: NGHIÊN CỨU TỔNG QUAN HỆ THỐNG SỬ DỤNG KHUNG TCCM
Hà Lan Hương[1], Phí Lâm Nhi, Hoàng Cẩm Tú, Nguyễn Hải Anh
Sinh viên K61 CLC Kinh tế Quốc tế – Khoa Kinh tế Quốc tế
Trường Đại học Ngoại thương, Hà Nội
Nguyễn Huy Khánh
Giảng viên Khoa Kinh tế Quốc tế
Trường Đại học Ngoại thương, Hà Nội
Tóm tắt
Việc sử dụng xe điện (EV) đang ngày càng được quan tâm trên toàn cầu do những lo ngại về biến đổi khí hậu, ô nhiễm không khí và an ninh năng lượng. Tuy nhiên, quá trình tiếp nhận xe điện giữa nam và nữ lại có sự khác biệt đáng kể, xuất phát từ các yếu tố tâm lý, xã hội và kinh tế. Nghiên cứu này thực hiện tổng quan hệ thống các lý thuyết về việc tiếp nhận xe điện trong giai đoạn 2013 – 2024, tập trung phân tích vai trò của giới tính cũng như sự tương tác của nó với các yếu tố quyết định khác. Dựa trên khung Lý thuyết – Bối cảnh – Đặc điểm – Phương pháp luận (TCCM), nghiên cứu phân loại theo lý thuyết chính, khu vực địa lý, phương pháp nghiên cứu và các đặc điểm biến số. Kết quả cho thấy, nam giới thường ưu tiên hiệu suất và các đặc điểm công nghệ của xe điện, trong khi nữ giới lại chú trọng đến độ an toàn, hiệu quả về chi phí và lợi ích môi trường. Sự khác biệt về giới cũng có tác động đến các yếu tố quyết định chính trong việc tiếp nhận xe điện, bao gồm ảnh hưởng xã hội, rủi ro cảm nhận và các chính sách ưu đãi. Dù đã có nhiều nghiên cứu về việc sử dụng xe điện, vẫn còn khoảng trống trong việc làm rõ vai trò của giới tính đối với hiệu quả chính sách và sự thay đổi hành vi theo thời gian. Các nghiên cứu trong tương lai cần tập trung vào việc khám phá những khoảng trống này thông qua các nghiên cứu theo chiều dọc, nghiên cứu thực nghiệm và so sánh giữa các khu vực để xây dựng các chiến lược khuyến khích sử dụng xe điện hiệu quả hơn.
Từ khóa: xe điện, EV, hành vi tiếp nhận, khác biệt giới tính, sở thích người tiêu dùng
THE ROLE OF GENDER IN ELECTRIC VEHICLE ADOPTION: A SYSTEMATIC REVIEW APPLYING TCCM FRAMEWORK
Abstract
The adoption of electric vehicles (EV) has gained global attention due to concerns over climate change, air pollution, and energy security. However, significant gender disparities exist in EV adoption, influenced by psychological, social, and economic factors. This study conducts a structured literature review of EV adoption research published between 2013 and 2024, with a focus on gender and its interactions with other determinants. Using the Theory – Context – Characteristics – Methodology (TCCM) framework, the study systematically categorizes key theories, regional influences, methodological approaches, and variable characteristics. Findings indicate that men prioritize performance and technological aspects, while women emphasize safety, cost efficiency, and environmental benefits. Gender differences also moderate key adoption determinants, including social influence, perceived risk, and policy incentives. Despite extensive research on EV adoption, gaps remain in understanding gender’s role in policy effectiveness and behavioral shifts over time. Future research should explore these gaps using longitudinal studies, experimental research, and cross-regional comparisons to develop more inclusive EV adoption strategies.
Keywords: electric vehicles, adoption behavior, gender differences, consumer preferences
[1] Tác giả liên hệ. Email: k61.2212450039@ftu.edu.vn