TRIỂN KHAI CƠ CHẾ BIỂU GIÁ ĐIỆN HỖ TRỢ VÀ CÁC CHÍNH SÁCH VỀ GIÁ NHẰM THÚC ĐẨY PHÁT TRIỂN NĂNG LƯỢNG MẶT TRỜI: TRƯỜNG HỢP TRUNG QUỐC VÀ BÀI HỌC CHO VIỆT NAM
Trần Lê Gia Linh1, Lê Thị Thuý, Phạm Đức Lợi, Trần Hiếu Gia Khánh, Nguyễn Huyền Nhi
Sinh viên K62 Kinh tế quốc tế – Khoa Kinh tế quốc tế
Trường Đại học Ngoại Thương, Hà Nội, Việt Nam
Mai Nguyên Ngọc
Giảng viên Khoa Kinh tế quốc tế
Trường Đại học Ngoại Thương, Hà Nội, Việt Nam
Tóm tắt
Quá trình chuyển dịch năng lượng toàn cầu, dưới tác động của tình trạng bất an ninh năng lượng gia tăng và biến đổi khí hậu, đã khiến năng lượng tái tạo trở thành yếu tố trung tâm trong việc đạt được mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero). Trong số các công cụ chính sách, chính sách biểu giá điện hỗ trợ (Feed-in Tariff – FiT) đã đặc biệt có ảnh hưởng tại các nền kinh tế mới nổi như Trung Quốc và Việt Nam. Nghiên cứu này đánh giá hiệu quả của FiT trong việc thúc đẩy phát triển năng lượng mặt trời, sử dụng Trung Quốc như một trường hợp so sánh nhằm rút ra bài học cho Việt Nam. Dựa trên các tài liệu chính sách, báo cáo quốc tế và các nghiên cứu học thuật gần đây, phân tích cho thấy FiT đã thúc đẩy mạnh mẽ việc triển khai điện mặt trời trong giai đoạn đầu, nhưng đồng thời cũng tạo ra một số thách thức như quá tải lưới điện, tồn đọng trợ cấp và hiệu quả cận biên suy giảm. Việc Trung Quốc chuyển từ cơ chế FiT sang các cơ chế định hướng thị trường hơn, bao gồm Phụ phí giá điện (Feed-in Premiums), đấu thầu cạnh tranh, và Hợp đồng chênh lệch giá (Contracts for Difference), mang lại những bài học quan trọng cho Việt Nam. Từ đó, ghiên cứu cho rằng trong giai đoạn chính sách tiếp theo, Việt Nam nên áp dụng cơ chế định giá minh bạch, đầu tư nâng cấp lưới điện, và đảm bảo các chương trình hỗ trợ có tính bền vững về tài khóa nhằm xây dựng một thị trường điện mặt trời cạnh tranh và có khả năng chống chịu cao.
Từ khoá: Chính sách biểu giá điện hỗ trợ, năng lượng mặt trời, Trung Quốc, Việt Nam, năng lượng tái tạo
IMPLEMENTING FEED-IN TARIFF (FIT) AND PRICING POLICIES TO PROMOTE SOLAR ENERGY DEVELOPMENT: THE CASE OF CHINA AND LESSONS FOR VIETNAM
Abstract
The global energy transition, shaped by rising energy insecurity and climate change, has made renewable energy central to achieving Net Zero. Among policy tools, the Feed-in Tariff (FiT) has been especially influential in emerging economies like China and Vietnam. This paper assesses the effectiveness of FiT in promoting solar energy, using China as a comparative case to derive lessons for Vietnam. Based on policy documents, international reports, and recent academic studies, the analysis shows that FiT accelerated early solar deployment but also created challenges such as grid congestion, subsidy backlogs, and declining marginal efficiency. China’s shift from FiT to more market-oriented mechanisms, including Feed-in Premiums, competitive auctions, and Contracts for Difference, provides important insights for Vietnam. The paper argues that Vietnam’s next policy phase should adopt transparent pricing, invest in grid upgrades, and ensure fiscally sustainable support schemes to build a resilient and competitive solar energy market.
Keywords: Feed-in Tariff, solar power, China, Vietnam, renewable energy
1Tác giả liên hệ; Email: k62.2311410093@ftu.edu.vn