CHÍNH SÁCH VỀ TRỢ CẤP XANH TRONG THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ CỦA VIỆT NAM: PHÂN TÍCH SO SÁNH VỚI HOA KỲ
Phạm Tiến Huy, Vũ Yến Nhi, Vũ Thị Cẩm Anh, Nguyễn Hoàng Duy
Sinh viên K62 Kinh tế đối ngoại – Viện Kinh tế và Kinh doanh quốc tế
Trường Đại học Ngoại thương, Hà Nội, Việt Nam
Nguyễn Ngọc Hà
Viện trưởng Viện Nghiên cứu Sáng tạo
Trường Đại học Ngoại thương, Hà Nội, Việt Nam
Tóm tắt
Bài viết phân tích thiết kế trợ cấp xanh của Việt Nam trong bối cảnh thương mại quốc tế nhằm cân bằng hai mục tiêu là thúc đẩy chuyển dịch xanh và giảm rủi ro tranh chấp cùng điều tra chống trợ cấp theo kỷ luật WTO, trên cơ sở đối chiếu với Hoa Kỳ. Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích chính sách và so sánh thể chế, vận dụng khung ba trụ cột của Rodrik gồm sự gắn kết, tính kỷ luật và trách nhiệm giải trình để đánh giá kiến trúc chính sách, cơ chế điều kiện hóa và năng lực giám sát. Kết quả cho thấy Hoa Kỳ ưu tiên công cụ thuế và điều kiện thụ hưởng được chuẩn hóa, qua đó nâng tính dự báo, hỗ trợ huy động đầu tư tư nhân và tăng khả năng kiểm tra tuân thủ. Việt Nam đang dịch chuyển theo hướng thị trường hóa thông qua các công cụ như đấu thầu và cơ chế mua bán điện trực tiếp, đồng thời hình thành các thiết chế gắn với thị trường các-bon; tuy nhiên, bất định chính sách và hạn chế dữ liệu làm suy yếu năng lực giải trình, trong khi một số ưu đãi truyền thống và điều kiện nội địa hóa có thể làm gia tăng nguy cơ bị coi là trợ cấp có tính riêng biệt. Bài viết kết luận cần nâng tính dự báo, thiết kế hỗ trợ trung lập theo kết quả, chuẩn hóa dữ liệu trợ cấp và tích hợp rà soát tương thích WTO ngay từ khâu xây dựng chính sách.
Từ khóa: trợ cấp xanh, WTO, chính sách công nghiệp xanh, thiết kế chính sách, trách nhiệm giải trình
GREEN SUBSIDY POLICIES IN INTERNATIONAL TRADE OF VIETNAM: COMPARATIVE ANALYSIS WITH THE UNITED STATES OF AMERICA
Abstract
This article examines how Viet Nam can design green subsidies in international trade to balance two objectives: accelerating the green transition and reducing exposure to WTO-related disputes and countervailing duty investigations, using the United States as a benchmark. The study applies policy analysis and comparative institutional assessment, operationalizing Rodrik’s three pillars: embeddedness, discipline, and accountability-to evaluate policy architecture, conditionality design, and monitoring capacity. The findings indicate that the United States relies primarily on tax-based instruments and standardized eligibility conditions, which strengthens policy predictability, facilitates private capital mobilization, and enhances compliance verification. Viet Nam is moving toward more market-based instruments such as competitive auctions and direct power purchase mechanisms, while developing institutions linked to carbon markets; however, policy uncertainty and data constraints weaken accountability, and some legacy incentives and localization-related conditions may increase the risk of being viewed as specific subsidies. The article concludes that Viet Nam should improve predictability, adopt outcome-based and technology-neutral support design, standardize subsidy data systems, and integrate WTO-compatibility screening early in the policy cycle.
Keywords: green subsidies, WTO, green industrial policy, policy design, accountability
Mã phân loại: F13, Q58