MỘT SỐ THÁCH THỨC PHÁP LÝ ĐỐI VỚI CHI TIÊU CÔNG TRONG BỐI CẢNH CHUYỂN ĐỔI XANH Ở VIỆT NAM
Phan Duy Hoà[1]
Sinh viên K62 CLC Kinh tế quốc tế
Trường Đại học Ngoại thương, Hà Nội, Việt Nam
Phạm Bùi Vi Thảo, Ngô Minh Hằng
Sinh viên K62 Luật Kinh doanh quốc tế
Trường Đại học Ngoại thương, Hà Nội, Việt Nam
Nguyễn Ngọc Hà
Viện trưởng Viện Nghiên cứu sáng tạo
Trường Đại học Ngoại thương, Hà Nội, Việt Nam
Tóm tắt
Trong bối cảnh chuyển đổi xanh đang dần trở thành định hướng phát triển chủ đạo ở nhiều quốc gia, vai trò của chi tiêu công không còn chỉ được nhìn nhận dưới góc độ hoạt động tài chính – ngân sách thuần túy. Thay vào đó, chi tiêu công ngày càng được xem như một công cụ pháp lý và chính sách quan trọng, góp phần định hình định hướng phát triển, thúc đẩy thực hiện và bảo đảm các mục tiêu phát triển bền vững. Tuy nhiên, khuôn khổ pháp luật điều chỉnh hoạt động chi tiêu công ở Việt Nam hiện nay vẫn chủ yếu được xây dựng trên nền tảng của mô hình quản lý ngân sách truyền thống, với trọng tâm là bảo đảm tính hợp pháp của các khoản chi, hiệu quả sử dụng ngân sách và duy trì kỷ luật tài khóa. Cách tiếp cận này phần nào chưa theo kịp những yêu cầu mới phát sinh từ tiến trình chuyển đổi xanh. Trên cơ sở đó, bài viết tập trung phân tích các thách thức pháp lý cơ bản đặt ra đối với chi tiêu công của Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi xanh, bao gồm: (i) sự thiếu vắng các chuẩn mực pháp lý cho phép lồng ghép mục tiêu môi trường vào các khâu của chu trình ngân sách, từ lập dự toán, phân bổ đến tổ chức thực hiện; (ii) những hạn chế trong cơ chế đánh giá và kiểm soát tác động môi trường của các khoản chi từ ngân sách nhà nước; và (iii) khoảng trống trong việc xác lập và thực thi trách nhiệm pháp lý của các chủ thể nhà nước nhằm bảo đảm định hướng phát triển bền vững thông qua hoạt động chi tiêu công. Từ những phân tích này, bài viết đồng thời làm rõ vai trò của pháp luật về chi tiêu công trong việc đáp ứng các yêu cầu của chuyển đổi xanh trong giai đoạn phát triển mới, qua đó đề xuất một số định hướng hoàn thiện khuôn khổ pháp lý nhằm tăng cường tính đồng bộ, hiệu lực và trách nhiệm thể chế trong lĩnh vực này.
Từ khóa: tài chính công, ngân sách nhà nước, chính sách môi trường, phát triển bền vững, quản trị nhà nước.
SOME LEGAL CHALLENGES TO PUBLIC EXPENDITURE IN VIETNAM IN THE CONTEXT OF THE GREEN TRANSITION
Abstract
In the context of the global shift toward green transition, public expenditure is no longer viewed merely as a matter of fiscal and budgetary management but increasingly recognized as an important legal and policy instrument for shaping development orientations and promoting sustainable development goals. In Vietnam, however, the legal framework governing public expenditure remains largely grounded in the traditional model of budget management, which primarily emphasizes the legality of expenditures, efficiency in budget utilization, and the maintenance of fiscal discipline. This approach has not fully kept pace with the emerging requirements associated with the green transition. Against this backdrop, this paper examines several fundamental legal challenges faced by Vietnam’s public expenditure system in supporting green transition. In particular, the study analyzes three key issues: the absence of legal standards that allow environmental objectives to be integrated into different stages of the budget cycle, from budget formulation and allocation to implementation; the limitations of existing mechanisms for assessing and controlling the environmental impacts of state budget expenditures; and regulatory gaps in establishing and enforcing the legal responsibilities of public authorities in ensuring sustainable development through public spending. Based on these analyses, the paper proposes several directions for improving the legal framework in order to enhance institutional coherence, effectiveness, and accountability in aligning public expenditure with green transition objectives.
Keywords: public finance, state budget, environmental policy, sustainable development, public governance.
[1] Tác giả liên hệ, Email: phanduyhoa1506@gmail.com